FİİLDE KİP:

•°.iLoŞş.°• · 19.04.08, 19:04

Kipler, haber(bildirme) ve dilek (isteme) kipleri olmak üzere ikiye ayrılır.

a)Haber Kipleri: Zaman eklerinin hepsine birden haber kipleri denir.Haber kipleri şunlardır:

1)Öğrenilen(duyulan) (miş'li) Geçmiş Zaman: Fiillere -miş ,-mış, -muş,-müş ekleri getirilerek sağlanır.Bu eylemler daha çok başkasından duyulma, aktarılma anlamı taşırlar. Bazen de farkında olmadan yapılma bildirir.

*Evleri yanmış.(başkasından duyma)

*Seni sormuşlar. (başkasından duyma)

*Aaa ! çorabım kaçmış. (sonradan farkına varma)

*Mutfakta elimi kesmişim. (sonradan farkında olma)

*Bu solmuş elbiseleri giymemelisin.(sıfat fiil eki)

2)Görülen (di'li) Geçmiş Zaman: Eylemlere "dı,di,du,dü,tı,ti,tu,tü" ekleri getirilerek yapılır. Anlatan kişi harekete bizzat tanık olmuştur, eylemi görmüştür.

*Evleri yandı.

*Hep birlikte geziye gittik.

*Sınavı kazanabileceğini söyledi.

*Kalbim Ege'de kaldı.

*Beraber yürüdük bu sahillerde.

*Burada her zaman tanıdık insanlara rastlayabilirsiniz.(sıfat-fiil eki)

3)Şimdiki Zaman: Eyleme -yor eki getirilerek yapılır.Eylem ile anlatış aynı zamanda gerçekleşir.

*Ders çalışıyorum.

*Ne diyor?

*Çocuklar yine kavga ediyor.

Not: -makta,-mekte eki de fiile şimdiki zaman anlamı katar.

*Bir soğuk yatakta büzülmekteyim.

*Lütfen sessiz olun şu an ders çalışmaktayım.

4)Geniş Zaman: Eylemlere -r, -ar, -er ekleri getirilerek yapılır.

*Senden sana sığınırım.

*Her sabah yürürüm.

*Bu yolun sonu nereye çıkar?

*Hep böyle güler yüzlü müsün? (sıfat-fiil eki)

Not: Geniş zamanın olumsuzu -mez, -maz'dır. Ancak 1.tekil ve 1.çoğul çekimlerde -me ,-ma

şeklini alır.

*Gelmezsiniz ___ gelirsin *gelmem____gelirim

5)Gelecek Zaman: Eylemlere -ecek , -acak eki getirilerek yapılır.

*Sana olan aşkımı haykıracağım.

*Gelecek de bir gün gelecek.

*Mektuba yazacak sözüm kalmadı.

*Okuyacak da adam olacak.

*Açacak nerede?

b)Dilek Kipleri: Fiilin gerçekleşmesini ya da gerçekleşmemesini dilek,istek,gereklilik veya emir kavramları içerisinde veren kiplerdir.Bunlar haber kipleri gibi belirli bir zaman anlamı taşımazlar.

1)Dilek-şart kipi: Fiillerin kök ya da gövdelerine -se ,-sa eki getirilerek yapılır.Dilek- şart kipi cümleye bazen ‘şart(koşul)' anlamı katarken bazen de ‘dilek' anlamı katar.

*Ah şu sınavı bir kazansam!

*Sana olan duygularımı açıkça bir söyleyebilsem!

*Çalışırsan kazanırsın.

*Yaramazlık yaparsan bir daha seni getirmem.

2)İstek kipi:Fiil kök ya da gövdelerine -e, -a, -ayım, -eyim, -alım, -elim getirilerek yapılır.

*Sana duyduklarımı anlatayım

*Seninle yine görüşelim. *Bunu böyle bilesin

3)Gereklilik Kipi: Fiil kök ya da gövdelerine -meli,-malı getirilerek oluşturulur.

*Bu deneme sınavında birinci olmalıyım.

*Bu sorunun bir çözüm yolu olmalı.

*Şimdiye eve varmış olmalı. (olasılık, ihtimal)

4)Emir Kipi:Eylemin gösterdiği hareketin emir biçiminde yapılması gerektiğini ifade eder.

*Söyle yanıma gelsin.(3.tekil kişi emir eki)

*İçeri buyrunuz. (2.tekil kişi emir eki)

*Lütfen işlerinizi iyi yapınız. (2.çoğul kişi emir eki)

*Çeneni kapa. (2.tekil kişi emir eki)

*Beni beklesinler (3.çoğul kişi emir eki)

Not: Emir ekleri ile şahıs eklerini birbiri ile karıştırmamak gerekir.Şahıs ekleri hiçbir zaman fiilin üzerine direkt olarak gelmez; ancak bir kip ekinden sonra gelebilir.Emir ekleri ise fiilin üzerine direkt olarak gelir.

*Geliyorsun ,gitmelisin (şahıs eki)

*Gelsin ,gitsin (emir eki)

FİİLLERDE BİRLEŞİK ZAMAN:

Fiillere kip eklerinden sonra -idi ,-imiş, -ise ekeylemlerinden biri getirilerek yapılır.Kısacası, iki kip ekinin üst üste gelmesi durumudur.

*Yüzüme bu türlü bakmayacaktın. (Gelecek zamanın hikayesi)

*Gözünden akan bir damla yağmur olsaydım.(Şart kipinin hikayesi)

*Sen de gelecekmişsin.(Gelecek zamanın rivayeti)

*Bunu daha önce yapmalıymışım. (Gereklilik kipinin rivayeti)

*Bu konuyu anlarsanız netleriniz de artar. (Geniş zamanın şartı)

*Gülüyorsam mutlu olduğumdan değildir. (Şimdiki zamanın şartı)

*Bu köyde iki genç yaşarmış.(Geniş zamanın rivayeti)

19.04.08, 19:04	#1 (permalink)
•°.iLoŞş.°• Mesajlar: 420 Teşekkürler Teşekkürleri: 0 3 mesajına 4 kere teşekkür edildi.	FİİLDE KİP: Kipler, haber(bildirme) ve dilek (isteme) kipleri olmak üzere ikiye ayrılır. a)Haber Kipleri: Zaman eklerinin hepsine birden haber kipleri denir.Haber kipleri şunlardır: 1)Öğrenilen(duyulan) (miş'li) Geçmiş Zaman: Fiillere -miş ,-mış, -muş,-müş ekleri getirilerek sağlanır.Bu eylemler daha çok başkasından duyulma, aktarılma anlamı taşırlar. Bazen de farkında olmadan yapılma bildirir. Evleri yanmış.(başkasından duyma) Seni sormuşlar. (başkasından duyma) Aaa ! çorabım kaçmış. (sonradan farkına varma) Mutfakta elimi kesmişim. (sonradan farkında olma) Bu solmuş elbiseleri giymemelisin.(sıfat fiil eki) 2)Görülen (di'li) Geçmiş Zaman: Eylemlere "dı,di,du,dü,tı,ti,tu,tü" ekleri getirilerek yapılır. Anlatan kişi harekete bizzat tanık olmuştur, eylemi görmüştür. Evleri yandı. Hep birlikte geziye gittik. Sınavı kazanabileceğini söyledi. Kalbim Ege'de kaldı. Beraber yürüdük bu sahillerde. Burada her zaman tanıdık insanlara rastlayabilirsiniz.(sıfat-fiil eki) 3)Şimdiki Zaman: Eyleme -yor eki getirilerek yapılır.Eylem ile anlatış aynı zamanda gerçekleşir. Ders çalışıyorum. Ne diyor? Çocuklar yine kavga ediyor. Not: -makta,-mekte eki de fiile şimdiki zaman anlamı katar. Bir soğuk yatakta büzülmekteyim. Lütfen sessiz olun şu an ders çalışmaktayım. 4)Geniş Zaman: Eylemlere -r, -ar, -er ekleri getirilerek yapılır. Senden sana sığınırım. Her sabah yürürüm. Bu yolun sonu nereye çıkar? Hep böyle güler yüzlü müsün? (sıfat-fiil eki) Not: Geniş zamanın olumsuzu -mez, -maz'dır. Ancak 1.tekil ve 1.çoğul çekimlerde -me ,-ma şeklini alır. Gelmezsiniz ___ gelirsin gelmem____gelirim 5)Gelecek Zaman: Eylemlere -ecek , -acak eki getirilerek yapılır. Sana olan aşkımı haykıracağım. Gelecek de bir gün gelecek. Mektuba yazacak sözüm kalmadı. Okuyacak da adam olacak. Açacak nerede? b)Dilek Kipleri: Fiilin gerçekleşmesini ya da gerçekleşmemesini dilek,istek,gereklilik veya emir kavramları içerisinde veren kiplerdir.Bunlar haber kipleri gibi belirli bir zaman anlamı taşımazlar. 1)Dilek-şart kipi: Fiillerin kök ya da gövdelerine -se ,-sa eki getirilerek yapılır.Dilek- şart kipi cümleye bazen ‘şart(koşul)' anlamı katarken bazen de ‘dilek' anlamı katar. Ah şu sınavı bir kazansam! Sana olan duygularımı açıkça bir söyleyebilsem! Çalışırsan kazanırsın. Yaramazlık yaparsan bir daha seni getirmem. 2)İstek kipi:Fiil kök ya da gövdelerine -e, -a, -ayım, -eyim, -alım, -elim getirilerek yapılır. Sana duyduklarımı anlatayım Seninle yine görüşelim. Bunu böyle bilesin 3)Gereklilik Kipi: Fiil kök ya da gövdelerine -meli,-malı getirilerek oluşturulur. Bu deneme sınavında birinci olmalıyım. Bu sorunun bir çözüm yolu olmalı. Şimdiye eve varmış olmalı. (olasılık, ihtimal) 4)Emir Kipi:Eylemin gösterdiği hareketin emir biçiminde yapılması gerektiğini ifade eder. Söyle yanıma gelsin.(3.tekil kişi emir eki) İçeri buyrunuz. (2.tekil kişi emir eki) Lütfen işlerinizi iyi yapınız. (2.çoğul kişi emir eki) Çeneni kapa. (2.tekil kişi emir eki) Beni beklesinler (3.çoğul kişi emir eki) Not: Emir ekleri ile şahıs eklerini birbiri ile karıştırmamak gerekir.Şahıs ekleri hiçbir zaman fiilin üzerine direkt olarak gelmez; ancak bir kip ekinden sonra gelebilir.Emir ekleri ise fiilin üzerine direkt olarak gelir. Geliyorsun ,gitmelisin (şahıs eki) Gelsin ,gitsin (emir eki) FİİLLERDE BİRLEŞİK ZAMAN: Fiillere kip eklerinden sonra -idi ,-imiş, -ise ekeylemlerinden biri getirilerek yapılır.Kısacası, iki kip ekinin üst üste gelmesi durumudur. Yüzüme bu türlü bakmayacaktın. (Gelecek zamanın hikayesi) Gözünden akan bir damla yağmur olsaydım.(Şart kipinin hikayesi) Sen de gelecekmişsin.(Gelecek zamanın rivayeti) Bunu daha önce yapmalıymışım. (Gereklilik kipinin rivayeti) Bu konuyu anlarsanız netleriniz de artar. (Geniş zamanın şartı) Gülüyorsam mutlu olduğumdan değildir. (Şimdiki zamanın şartı) Bu köyde iki genç yaşarmış.(Geniş zamanın rivayeti) GFB(SARI KANARYAMM)* Gül dediğin nedirki, Solar gider, Ateş dediğin nedirki, Kül olur gider, Gün dediğin nedirki, Geçer gider, Ama sana olan sevgim sonsuzdur, Ancak mezarda biter!! ''.....DuMaN gÖzLüMmM.....''

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder